http://s9.picofile.com/file/8331962184/logo1.png قالب وردپرس خرید قالب وردپرس فروشگاه قالب وردپرس قالب خبری وردپرس

آداب و رسوم مردم لردگان

آداب و رسوم رایج در شهرستان لردگان در چند زمینه به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته اند که به شرح زیر می باشند.

۱-    آداب مربوط به اعیاد و جشنها

۲-  آداب مربوط به  ازدواج

۳- آداب مربوط به سوگواری

آداب مربوط به اعیاد و جشنها

اعیاد و جشنها از دیر باز به عنوان مهمترین مناسکی است که در اغلب جوامع قابل مشاهده است و گاهی این مناسک متمایز کننده ی هویت قومی و ملی می باشند . مردم شهرستان لردگان مانند دیگر هموطنان خود اعیاد مختلف را با آئین های خاصی برگزار می نمایند.

اعیاد در دو سطح قابل بررسی و مطالعه اند: ۱- اعیاد مذهبی ۲- اعیاد باستانی و ملی

عید سعید فطر ، عید قربان ، عید غدیر خم ، عید مبعث برگرفته از تعالیم اسلامی در بین مردم شهرستان جایگاه ویژه ای دارند .

در شب آخر ماه مبارک رمضان و همزمان با آئین های مربوط به رؤیت هلال  اول شوال مردم بر حسب تعداد افراد خانوار فطریه خود را جمع آوری کرده و بعضی افراد با شناختی که از افراد مستحق دارند در روز عید فطریه خویش را معمولا به صورت نقدی ادا می نمایند. برخی دیگر در هنگام نماز عید، به نماینده مراکز حمایتی  از قبیل بهزیستی ، کمیته امداد، مساجد و افراد فقیر حاضر در نماز تحویل می دهند.

نماز عید فطر معمولا در شهر لردگان برگزار می گردد و مردم روستاههای مجاور برای ادای نماز به مرکز شهر می آیند و بعد از نماز نیز اغلب مردم برای زیارت به امامزاده های مجاور می روند . یکی از سنن مردم در ایام ماه مبارک سفره افطاری و ختم انعام است که این مراسم غالبا با صرف هزینه هایی بالا و  تدارک  غذا های متنــوع برگزار می گردد و افراد خاصی نیز در آنها شرکت می نمایند.

در عید قربان معمولا افرادی که به زیارت عتبات عالیات و مکه مکرمه مشرف شده اند مناسک قربانی را با ذبح طیور و گوسفند برگزار می نمایند و از گوشت قربانی به همسایه ها و آشنایان می دهند.  

در سایر اعیاد مذهبی نیز مردم با حضور در مساجد و امام زاده ها  با برگزاری جشن و سرور مناسبت های یاد شده را بر پا می دارند.

عیــــد نوروز به عنوان یک جشن مـلی و باستانی مورد توجه مردم بوده و می باشد. مناسک مرتبط با این عید متنوع می باشد و در مکان های مختلف بطور متفاوتی برگزار می گردد . از جمله مناسک مربوط به  نوروز می توان به خانه تکانی ، علفه ، کاشت سبزه ، چیدن سفره هفت سین،‌ عیدی گذاشتن لای قرآن ، خواندن قرآن در هنگام تحویل سال ، دادن عیدی به افراد خانواده و اقوام ، دید و بازدید و میهمانی های فامیلی و آداب مربوط به سیزده نوروز، اشاره کرد.

با نو  شدن سال و با انگیزه دوری از ناپاکی و پلیدی افراد خانواده با مشارکت به  شست و شوی لوازم منزل از جمله قالی و گردگیری خانه می پردازند . خانواده های متمول غالباً لوازم نو خریداری می نمایند. و لباس نو نیز از جمله رسومی است که در بین مردم رایج است. در نوروز خانواده ها با چشم و همچشمی مجبور به خرید های غیر ضروری می گردند و بار مالی زیادی را متحمل می گردند.

علفه یکی از مناسکی است که با نــو شدن سال و به یاد گذشتــگان برگزار می گردد . در این مناسک هر خانواده  خوراکی (معمولاً شیربرنج ) تهیه نموده و بین همسایگان تقسیم می نماید . اخیراً علاوه بر شیر برنج ، تدارک اغذیه دیگر و خرما نیز مشاهده می گردد و  به تناسب تمکن مالی خانوارها تنوع بیشتری در این مناسک دیده می شود.

خانواده ها بنا بر باورهای باستانی خویش، چند روز قبل از فرارسیدن عید نوروز لوازم مربوط به سفره هفت سین را تهیه می نمایند که  از جمله می توان به کاشت سبزه و پخت سمنو اشاره کرد. البته امروزه در مناطق شهری لوازم سفره هفت سین در بازارهای موقتی که در مرکز شهر بوجود می آید ، به فروش می رسد . اغلب مردم در شب عید غذایی خاص تهیه می کنند که در آن از سبزیجات بیشتر استفاده می شود. (سبزی پلو و خوراک ماهی) . افراد خانواده تلاش می کنند که شب عید را در منزل خویش و در کنار اعضای خانواده باشند و در این شب افراد خانواده استحمام نموده و خود را برای لحظه تحویل سال آماده می نمایند.

خرید عید از جمله رسومی جدیدی است که هر سال با تنوع بیشتری در بین مردم رواج یافته و با ورود کالاهای جدید تغییر می نماید. اغلب مردم چند روز قبل از نوروز در بازارهای شهر حضور یافته و انواع  شیرینی و میوه را بسته به تمکن مالی خویش فراهم می نمایند . هم چنین لباس نو از جمله کالاهایی است که در سبد خرید مردم مشاهده می شود. در خرید های نوروزی ، بازار و فروشندگان نقش تعیین کننده ای دارند و بازار است که سلیقه مردم را جهت می دهد . کالاهای جدید باعث تنوع در خرید های نوروزی می گردند و همین امر باعث شده است که دگرگونی در این رسوم سریعتر اتفاق افتد . از اقلام اساسی در سبد خرید عید می توان به انواع شیرینی ها ( معمولاً خشک ) ، گز ، سوهان ،‌ انواع تنقلات اعم از تخمه ، پسته ،‌گردو، بادام ، فندق و انواع شکلات که امروزه بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد ، اشاره کرد.

میوه نیز از اقلامی است که همه خانواده ها در خرید عید تهیه می نمایند . خانواده ها بر اساس تمکن مالی خویش و با توجه به بازار میوه که معمولاً در فصل زمستان وجود دارد و با محاسبه مدت تعطیلات عید ، میوه مورد نیاز خود را به صورت عمده تهیه می نمایند . خانواده ها ترجیح می دهند تمام مدت تعطیلات را در میزان خرید خویش تأثیر داده که ناچار به تکرار خرید در ایام نوروز  نشوند . خرید میوه نیز تابع بازار است و معمولاً خانواده ها انواع میوه ها از جمله موز ، پرتغال ، نارنگی، سیب ، کیوی ، خیار ، و همچنین سیب زمینی ، پیاز ، گوجه، سبزیجات و … را چند روز قبل از عید تهیه می نمایند.

بازار های متعددی در ایام عید و  در گوشه و کنار شهرها و روستاههای بزرگ تشکیل شده و  کار خدمات رسانی به مشتریان را بر عهده می گیرند . این بازرهای موقت اغلب در میادین اصلی شهر و پیاده رو ها و کنار خیابانها شکل می گیرند که خود  مشکلاتی را به وجود می آورند . شلوغی و مزاحمت در رفت و آمد مردم را می توان یکی از مشکلات آنان برشمرد. هم چنین در این ایام به سبب حضور اکثر روستائیان در شهرها برای خرید نوروزی ، ازدحام زیادی در شهرها بوجود آمده و کنترل و نظارت دستگاههای نظارتی با مشکلاتی مواجه می شود ، به طوری که هیچ گونه نظارتی در قیمت گذاری ها و نحوه فعالیت بازارهای محلی و فروشندگان کالا های نوروزی و دست فروشان محسوس نیست و این امر گاهی اوقات  سبب مشاجراتی بین  خود فروشندگان و  یا خریداران می گردد.

خانواده ها بعد از خرید نوروزی و در شب عید معمولاً سفره ای در اتاق پذیرایی می گسترند و انواع تنقلات و شیرینی و میوه ای که خریداری نمودند را با سلیقه های مختلف روی آن می چینند.علاوه بر هفت سین تنگ ماهی و قرآن و آینه در سفره گذاشته می شود و در هنگام تحویل سال معمولاً اعضای خانواده کنار سفره قرار می گیرند و بزرگتر خانواده مشغول قرائت قــرآن می گردد. اخیراً رسمی نسبتاً جدید در شهرستان پدید آمده به این ترتیب که هنگام تحویل سال خانواده ها در گلزار شهدای شهر تجمع می کنند و مراسم تحویل سال را به نحوی حزن انگیزی برگزار می کنند. در برخی خانواده ها عیدی فرزندان را لای قرآن می گذارند و پس از تحویل سال به آنان می دهند. در ایام عید و هنگام دید و بازدید نیز معمولاً به بچه های کوچک عیدی داده می شودکه بسته به تمکن مالی افراد و میزان محبوبیت هدیه گیرنده میزان متفاوتی دارد.

دید و بازدید در ایام نوروز از دیگر رسوم پسندیده ای است که در بین مردم شهرستان لردگان جایگاه خاصی دارد. مردم غالباً به صورت خانوادگی و در بعضی جا ها به صورت گروهی به دیدار اقوام خود می روند. بزرگان فامیل و پدربزرگ ها و مادر بزرگ ها و همچنین چنانچه در بین اقوام کسانی در سوگ کسان خود باشند، در اولویت هستند. و براساس ضرب المثل هر دیدی ، بازدیدی ، خانواده ها در اولین فرصت به بازدید کسانی که از آنها دیدن کردند ، می روند. دید و بازدید غالباً در طول روز انجام می گردد و در دید و بازدید ها از میهمانان با شیرینی و میوه پذیرایی می شود .  در برخی موارد نیز با شام یا ناهار از میهمانان پذیرایی می گردد. در مدت ایام نوروز و معمولاً شبها میهمانی های مفصلی برگزار می گردد و خانواده ها در یک فضای صمیمی اوقات زیادی را با هم و در کنار هم به سر می برند.

در روز سیزدهم فروردین ( روز طبیعت ) مردم با تدارک غذاهای متنوع و تنقلات مختلف از خانه های خویش بیرون می روند و  در مکانهای طبیعی و سر سبز و گاهی در اماکن مذهبی و زیارتگاهها  تا غروب به گشت و گذار و تفریح می پردازند . در این روز سبزه هایی که در ایام نوروز زینت سفره های نوروزی مردم بود، همراه خانواده ها به صحرا برده می شود . مردم بنابه رسوم باستانی در این روز به نیت تمام افراد خانواده و با دست چپ گیاه سبزی را گره زده و سایرین برای گشایش مشکلات افراد گره های زده شده را می گشایند.

آداب مربوط به  ازدواج

ازدواج یک نهاد اجتماعی است که رابطه بین همسران ، فرزندان و خویشاوندان را با یکدیگر و همچنین رابطه ی همه این افراد را با جامعه معین میکند. از آنجایی که ازدواج پدیده ای است اجتماعی، بدیهی است که تحت تأثیر عوامل اجتماعی نیز قرار می گیرد و از این روست که در جوامع گوناگون آداب و رسوم مختلفی در این باره وجود دارد.

اغلب مردم شهرستان لردگان بنا به عوامل اجتماعی و فرهنگی ، ازدواج را امری ضروری می دانند و معتقدند تمام افراد باید ازدواج نموده و تولید مثل کنند. اعتقادات مذهبی نیز در گرایش افراد به تشکیل خانواده و الزام افراد جامعه به همسر گزینی تأثیر بسزایی دارد. ازدواج بیش از هر چیز تحت تأثیر عوامل اقتصادی و تکنولوژیکی و اجتماعی قرار دارد. اصولاً عامه مردم جنبه های عملی ازدواج را بیش از هر چیز در نظر می گیرند. به گونه ای که کمتر به خاطر عشق ازدواج می کنند. مهمترین انگیزه های ازدواج در بین مردم به این شرح است:

۱-    وظیفه شرعی ۲- اولاد۳- تشکیل خانواده و کسب استقلال۴- ارضاء غرائز جنسی

قشر بندی اجتماعی از عواملی است که در ازدواج دخالت دارد. مردم سعی می کنند بیشتر با افراد هم طبقه خود و یا بالاتر خویشاوندی کنند و از خویشاوندی با بعضی  طبقات پرهیز می کنند.اقتصاد خانواده نیز از عوامل تعیین کننده در ازدواج است که در جای خود بحث خواهد شد.

تک همسری شیوه غالب در بین مردم شهرستان لردگان است و در محدود مواردی چنـــد همسری مشاهده می گردد که خود بر اثر عوامل زیر پدید می آید :

۱-    نازایی زن اول

۲-  نداشتن اولاد ذکور

۳- عوامل اقتصادی و سیاسی و مسائل جنسی

از آنجا که ازدواج به عنوان مهمترین اتفاق در زندگی افراد محسوب می شود، افراد جامعه آن را با شکوهی خاص برگذار می کنند.

در گذشته های نه چندان دور و در برخی از روستاههای امروزه خانواده ها برای فرزندان ذکور خویش دختری را در فامیل در نظر می گیرند و  با بردن لباس و هدایایی خانواده طرف مقابل را در جریان امر قرار می دهند. این امر سبب می گردد بعدها و با بزرگ شدن پسر  ودختر مشکلاتی از قبیل عدم تمایل طرفین  بروز می کند.

در برخی روستاهها بنا به شرایط خاصی ،  پسران و دختران در سن پائین ازدواج می کنند ولی در مناطق شهری سن ازدواج بالاتر می باشد. عواملی نظیر مسائل اقتصادی ، تحصیلات و اشتغال در سن ازدواج افراد مؤثر می باشند.

علاوه بر ازدواجهای همتراز یعنی طایفه ها و خانواده هایی که از جهت شؤون اجتماعی از موقعیت تقریباً مساوی و هم شأن برخوردار می باشند. ازدواج های دیگری نیز به شرح زیر صورت می گیرد.

 ۱-     ازدواج ناف برون

     در میان ایل بختیاری رسم بر این بوده که هرگاه دختر و پسری در زمانی نزدیک به هم متولد گردند ، اولیاء این اطفال از همان بدو تولد تصمیم می گیرند تا بند ناف نوزاد دختر را به نام پسری که تازه دیده به جهان گشوده و یاکمی از وی بزرگتر است می بریدند، به این نیت که به هنگام بلوغ این دو کودک با هم ازدواج نمایند.

 ۲-     ازدواج خون بس

در گذشته و در برخی از مناطق روستایی ، مواقعی که بین دو فامیل جنگی اتفاق می افتاد افراد فامیل و بزرگان قوم،  برای اینکه  جلو هرگونه خون ریزی دیگری نیز گرفته شود و برای این که بتوانند ضمن پیشگیری از هرگونه اقدام انتقام جویانه زمینه تفاهم نسبی را نیز فراهم آورند ، نخست با بزرگان دوطایفه وارد مذاکره شده و آنگاه با فروکش کردن موضوع نزاع برای اینکه بتوانند دو خانواده را بیشتر به هم نزدیک کنند ، دختر یکی از بستگان نزدیک قاتل را به عقد پسر یا شخصی از خانواده مقتول درمی آوردند ، تا بدین وسیله از هرگونه تنش بعدی جلوگیری شود.

 ۳-     ازدواج گا به گا

     این نوع ازدواج در میان روستائیان ، برخی مواقع وجود داشته است ، هرگاه در میان دو خانواده دختر و پسر مجرد یا مرد جوانی وجود داشت بنا به تمایل طرفین هریک از دو برادر که از دو خانواده نیز بودند ، خواهر خود را به ازدواج طرف مقابل در می آورد . چنین ازدواجی مشکلات کمتری در پی داشت ، زیرا ضمانت تأمین  سلامت هر یک در سلامت پیوند مقابل گره می خورد .

۴-     ازدواج فامیلی

     یکی از ریشه دارترین و پرجمعیت ترین ازدواجها در شهرستان لردگان بشمار می رود.به ویژه در روستاههای شهرستان لردگان، گستردگی این نوع ازدواج زبانزد خاص و عام است . شدت ازدواج های فامیلی به حدی است ،که هرگاه در خانواده ای زمان ازدواج پسر جوانی فرا می رسدو یکی از دختران عمو، دایی و یا دیگر افراد فامیل نزدیک وی مجرد باشد، حق ندرد به خواستگاری دختر بیگانه ای برود ، زیرا عمل او توهین به خانواده های دختردار آن فامیل محسوب می گردد و چنین عملی را سنت شکنی می دانند.

مطالب مرتبط

مطلب مرتبطی پیدا نشد.

نظرات

پاسخی بگذارید

http://s9.picofile.com/file/8331962184/logo1.png